Chủ tịch THACO Trần Bá Dương: Đưa Việt Nam lên bản đồ nông nghiệp thế giới bằng tư duy công nghiệp

Chỉ ba năm trước, vào năm 2022, các khu liên hợp Snuol (11.000 ha) và Koun Mom (25.000 ha) còn là những đại công trường. Ông Dương quyết định tái thiết toàn bộ mặt bằng sản xuất theo chuẩn công nghiệp – từ san gạt đồng áng, xây dựng hệ thống thủy lợi, lựa chọn giống cây trồng đến tổ chức chăn nuôi tuần hoàn – từng khiến không ít người hoài nghi bởi chi phí đầu tư lớn và rủi ro cao. Nhưng với người đứng đầu THACO, đó là con đường duy nhất để tạo ra nền tảng phát triển bền vững.

Tổ chức nông nghiệp như một dây chuyền sản xuất

Tại Snuol và Koun Mom, mặt bằng được san gạt về cùng độ cao nhằm đảm bảo khả năng tưới tiêu, thoát nước chủ động và đồng bộ máy móc. Các khu trồng trọt được chia thành những module lớn, mỗi xí nghiệp chuối có diện tích khoảng 1.200 ha. Hệ thống hạ tầng được đầu tư bài bản với 43 km đê bao, 42 hồ tưới, 11 hồ điều tiết, 8 đập trữ nước, gần 40 km kênh dẫn, hàng chục km đường ống và hơn 1.300 km mương thoát nước. 510 km nền đường giao thông nội bộ đã hoàn thiện, cùng 520 km đường dây điện phục vụ sản xuất.

Giống chuối già Nam Mỹ được chọn làm cây trồng chủ lực nhờ tính phổ biến toàn cầu và giá trị dinh dưỡng cao. Tuy nhiên, đây là giống đòi hỏi kiểm soát nghiêm ngặt từ khâu giống, nước tưới, dinh dưỡng đến thu hoạch và logistics. Đó cũng là lý do đội ngũ kỹ sư cơ khí – ô tô của THACO, nhiều người từng làm việc tại Chu Lai, chấp nhận rời nhà máy để bước vào lĩnh vực hoàn toàn mới, mang theo kỷ luật có sẵn và tư duy đồng nhất.

Đến nay, 2.700 ha chuối tại Snuol và 1.600 ha tại Koun Mom đã được lấp đầy. Theo kế hoạch, năm 2026, diện tích chuối ở Snuol sẽ tăng lên 5.200 ha và đạt 5.600 ha vào năm 2027. Koun Mom cũng đặt mục tiêu 5.600 ha trước khi mở rộng lên 8.200 ha trong cùng giai đoạn.

Hoàn thiện chuỗi tuần hoàn: Chuối – Bò – Cá

Không dừng lại ở trồng trọt, mô hình được mở rộng sang chăn nuôi bò thịt nhằm tận dụng phụ phẩm chuối làm thức ăn và quay vòng phân bò thành phân hữu cơ để cải tạo đất. Tại xã Ia Púch (Gia Lai), dự án trồng cây lâu năm kết hợp chăn nuôi bò trên diện tích hơn 2.450 ha đã trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi nông nghiệp tuần hoàn.

Tính đến cuối năm 2025, đàn bò tại Ia Púch đạt 49.000 con; tại hai khu liên hợp ở Campuchia khoảng 78.000 con. Tuy vậy, lượng phân hữu cơ vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu cho diện tích chuối đang mở rộng. Mục tiêu đến cuối năm 2027, tổng đàn bò tại ba nông trại ở Campuchia và Việt Nam sẽ vượt 180.000 con, hướng tới 600.000 con vào năm 2030 – tham vọng lớn của THACO Agri.

Trong các hồ tưới, cá được thả nuôi vừa tạo thêm sản phẩm thương mại, vừa cải thiện chất lượng nguồn nước. Tại xưởng đóng gói, ngoài quy trình rửa, phân loại và đóng thùng chuối tươi, xơ chuối được thu hồi làm nguyên liệu cho sản xuất vật liệu xanh; chuối loại (chiếm khoảng 3%) được sử dụng làm thức ăn cho bò và cá. Chuỗi giá trị được thiết kế để giảm thiểu lãng phí, tối đa hóa hiệu quả – đúng tinh thần công nghiệp hóa nông nghiệp.

Không chỉ chuối, hệ sinh thái sản phẩm đang được nghiên cứu mở rộng sang dứa, bưởi, sầu riêng và cả cá sấu, nhằm đa dạng hóa nguồn thu và tối ưu hạ tầng sẵn có.

Từ đối tác đến vị thế kiến tạo

Mô hình này đã thu hút sự quan tâm của giới nông nghiệp quốc tế. Fresh Del Monte – tập đoàn trái cây với 135 năm lịch sử, hoạt động tại hơn 80 thị trường – đã ký hợp đồng dài hạn mua chuối của THACO Agri để xuất khẩu sang Nhật Bản, Hong Kong, Singapore và Trung Đông. Sản lượng tối thiểu năm 2026 là 71.500 tấn và dự kiến tăng lên 240.000 tấn mỗi năm ở các giai đoạn tiếp theo.

Lễ ký kết giữa THACO và đối tác

Tại lễ ký kết cuối tháng 11/2025, ông Mohammed Abbas – người đảm nhiệm vị trí Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc điều hành Fresh Del Monte từ tháng 1/2026 – nhận định rằng những gì THACO Agri đạt được trong 2–3 năm là điều tập đoàn của ông phải mất hàng chục năm mới xây dựng được. Điều gây ấn tượng không chỉ là sản lượng, mà là cách một doanh nghiệp Việt tổ chức nông nghiệp bằng tư duy cơ khí – kỹ thuật.

Từ chỗ hỗ trợ nâng cấp canh tác, Fresh Del Monte hiện đề nghị THACO hỗ trợ ngược lại trong cơ giới hóa và tự động hóa đóng gói. Theo kế hoạch, THACO Industries sẽ bàn giao nhà máy đóng gói chuối vào tháng 6/2026 và tiến tới cung cấp máy móc ứng dụng trong trồng dứa cho đối tác.

Bên cạnh Del Monte, 15 doanh nghiệp nước ngoài khác cũng đang nhập khẩu chuối “Made by THACO Agri” để phân phối tại Trung Quốc, Nhật Bản và Trung Á. Những hợp đồng này cho thấy Việt Nam không chỉ là nguồn cung nguyên liệu, mà đang từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Triết lý “làm thật, đầu tư thật”

Trong lễ ký kết với Del Monte, ông Trần Bá Dương chia sẻ rằng niềm vui lớn nhất không nằm ở sản lượng hay giá trị hợp đồng, mà ở sự ghi nhận cho những nỗ lực dài hạn. Nông nghiệp, theo ông, đòi hỏi sự kiên nhẫn, kỷ luật và tinh thần chịu trách nhiệm thực chất.

Khi hợp tác chiến lược với Hoàng Anh Gia Lai từ năm 2018, thay vì cải tạo từng phần, ông lựa chọn tái thiết toàn diện theo chuẩn công nghiệp để phát huy tối đa cơ giới hóa. Đó là con đường khó hơn, nhưng là nền tảng để xây dựng vị thế mới.

Từ những cánh đồng ở Campuchia đến cao nguyên Gia Lai, mô hình mà THACO đang triển khai cho thấy một hướng tiếp cận khác của nông nghiệp Việt Nam: không chỉ sản xuất, mà tổ chức, chuẩn hóa và kiến tạo giá trị. Nếu mục tiêu 600.000 con bò vào năm 2030 thành hiện thực và diện tích cây trồng tiếp tục mở rộng theo kế hoạch, Việt Nam có thể không chỉ xuất hiện trên bản đồ nông nghiệp thế giới với vai trò nhà cung ứng, mà còn ở vị thế chia sẻ mô hình và tư duy phát triển.

Hải Long